Kültür Sanat, Kültür Sanat Derneği
   
Müzik Bilgileri
   
Dış Duyurular
Türk Müziği Konservatuar'larında saz ve ses eğitimi alan öğrencilerin edindikleri teorik bilgileri, pratikte uygulamaları için derneğimizdeki çalışmalarımıza katılımlarını bekliyoruz.
Türk Sanat Müziği Notaları
Bestecilerimizin şarkılarını ve eserlerinin notalarını arşivimizde bulabilir,
Türk Sanat Müziği hakkında derlenmiş bilgilere, Makamlar ve Fasıllar hakkında dökümanlara sitemizden ulaşabilirsiniz.
Türk Müziği Bilgileri
   
 
RAUF YEKTA BEY
Rauf Yekta Bey 27 Mart 1871'de İstanbul'un Aksaray semtinde doğdu. Babası Ahmed Ârif Bey, kaptanıderya Ağa Hüseyin Paşa'nın torunu Hüseyin Hüsnü Bey'in soyundan gelir. Annesi İkbal hanım'ın sülâlesi ise Damad İbrahim Paşa'ya kadar uzanır.İlk öğrenimine Simkeşhâne okulunda başladı;sonra Mahmudiye Rüştiye'sine devam etti.Burayı birincilikle bitirdikten sonra "Yüksek Lisan Mektebi" ne kaydoldu.Bu dört
yıllık okuldan üstün bir başarı ile ve çok iyi Fransızca öğrenerek mezun oldu. Bir yandan da özel dersler alarak Arapça ve Farsça'ya çalışıyor, "Tasavvuf" u inceliyordu. Çok genç yaşından itibaren bu konularda derin bilgiler elde etmişti. Diger yandan ses fizigine merak ederek yakın akrabası ve o dönemin ünlü matematikçisi Salih Zeki Bey'den fizik ve matematik öğrenerek mûsıkînin bilimsel yönüne ilk adımını atmış oldu. Durup dinlenmeden çalışıyor, her konuda bilgi toplayarak kültürünü zenginleştiriyordu. Boş zamanlarında hattat Nasuhî Efendi'den "Divanî" türü yazı yazmasını öğrendi. Asıl adı Mehmed Rauf iken, hocası "İcazet"ini alırken "Yekta" mahlasını eklemişti.

1888'de yani onyedi yaşinda Kulekapisi Mevlevihânesi şeyhi Ataullah Efendi'ye intisab etti. Bu arada şeyhinin teşviki ile eski Arapça bir edvâr kitabını inceleyerek bilimsel çalışmalara başladı. Haftada birgün de, Perşembe günleri , Yenikapı Mevlevihânesi şeyhi Celâleddin Efendi'nin derslerine devam ediyordu. Bir gün Celâleddin Efendi'ye, Ataullah Efendi ile inceledikleri eserden ve bunun mahiyetinden söz etmişti. Bunun üzerine Celâleddin Efendi incelemekte olduğu başka bir kitabı gösterdi. Böylece birbirinden habersiz olarak inceleme yapan bu iki din adamının çalışmalarının birleştirilmesine Rauf Yekta Bey neden olmuştu. Bundan sonra üçlü bir araştırma yoluyla bu gibi eserler tozlu raflardan indirilerek nazariyat çalışmalarında ilk adımlar atılmış oldu. Diğer yandan İstanbul kütüphanelerini dolaşır, eski yazma eserleri tesbit eder, sahaflar çarşısında değerli yazma eserleri toplar, Avrupa'da yayınlanmış kitap ve dergileri getirterek yorulmak bilmez bir gayretle tetkik ederdi

Memuriyete ilk girişi 1883 yilina rastlar, Divan-i Humayun Hariciye Kalemi mümeyyizliği'ne devam ederken babası öldü. Memuriyet hayatını aynı yerde tamamlayarak Divan-ı Humayûn Beğlikçi Kalemi'nden 1922 yılında emekli oldu. Bundan sonra çalışmalarını bütünü ile mûsıkîmizin araştırılmasına yöneltti. Darülelhan'ın kurucuları arasına girdi;öğrenime açılışından itibaren "Türk Mûsıkîsi Nazariyatı ve tarihi" okuttu. Bu görevi Darülelhan'da Türk Mûsıkîsi'nin yasaklanma tarihi olan 1927 yılına kadar sürdü. Daha sonra bu öğretim kurumunda "Tertip ve Tasnif Heyeti"ne başkanlık etti.


Rauf Yekta Bey, "Tertip ve Tasnif heyeti" başkani iken 8 Ocak 1935 tarihinde, altmişbeş yaşinda Beylerbeyi'ndeki evinde vefat ederek Nakkaşbaba Mezarlığında toprağa verildi. Abdülbaki Gölpınarlı'nın onun ölümü üzerine söylediği tarih şiiri şudur:

Nây kırılsın, Tanbur âh ü efgun eylesin
Hazret-i Yekta Rauf'u aldı agûşa ebed
Bâkiyâ geldi dü çeşmimdem sirişk-i firkat
Kutb-i nâyi Ney gibi hâmuş oldu elmeded

Zeliha Hanım 'la evlenen Rauf yekta Bey'in iki oğlu ile iki kızı dünyaya gelmiştir. Bestekâr ve neyzen Yavuz Yektay ise torunudur.

Sözlü mûsıkîde hocası Zekâi Dede ile Bolahenk Nuri Bey'dir. Tanbur çalmasını Celâleddin Dede Efendi'den öğrendi. Ney derslerini Yenikapı Mevlevihânesi şeyhi ile Aziz Dede'den ögrenen Rauf Yekta Bey, büyü k bir neyzen olarak başinda sikke ile Yenikapi Mevlevihânesi'nde "Mutrib"e çıkarak âyin idare ederdi. Mesud Cemil onun Ney icrasındaki ustalığına değinerek tavrının Hakkı ve Hilmi dedelere benzediğini belirttikten sonra "Gerçek Ney tavrının son temsilcisiydi" der " diyor.

Yurtiçi ve yurt dışında ünü yaygın, "Müzikolog" sıfatını hakkiyle elde Etmiş bir kimseydi. Yine Mesud Cemil'e göre "içinde bulundugumuz yüzyilin başindan beri eski Edvâr kitaplarinin, skolastik musikî görüşlerinin dişinda modern anlayişla muhafazakâr duyguyu bagdaştirarak Türk Mûsıkîsi'nin ilmi izah ve tahlillerini ilk yapan adamdı". Çok erken yaşlarda başlayan okuma aşki, kitap ve araştirma meraki, kendisini nadide eserleri toplamağa itmişti. Bunun sonucu olarak çok değerli ve kaliteli eserleri ihtiva eden bir kütüphâne meydana getirdi. Mûsıkî sanatımıza ışık tutacak olan pek çok eser, bu kütüphânede bugün de önemini korumakta ve kendine uzanacak elleri beklemektedir. Bunların arasında özellikle otuz kadar yazma eserin çok önemli olduğu biliniyor.

Paris Konservatuvarı mûsıkî profesörlerinden Albert Lavignac'ın yönetiminde bir kurul tarafından yazılan ünlü"Encyclopedie de la Musique" İn beşinci cildine, bir yıl boyunca inceleme yaparak yüz elli sayfalık "Türk Mûsıkîsi" bölümünü yazmıştır ki, bu yazı mûsıkî tarihimizin batılı anlamda ilk bilimsel araştırmasıdır. Fransızca yazılan bu inceleme o zamanlar büyük bir hayranlıkla karşılanmış ve yayın kurulu üyelerinden Maurice Rolat, Rauf Yekta Bey'e şu satirlari yazmiştir:

"Musıkî ile ilişkili olan bütün batılılar arasında gerçek bir keşif mahiyetini taşıyacak olan Türk Mûsıkîsi meselelerinden bu kadar ustaca (Majistral) bahsettiğinizden dolayı, ansiklopedi kurulu derin teşekkür ve kutlamalarını size iletilmesine beni görevlendirmiştir. "

Türkçeyi çok ustaca, yaşadigi dönemin anlayişi geregi bütün incelikleriyle kullanan bir yazardi. Gazete ve dergilere yazi yazmaga çok erken yillarda, on yedi yaşinda iken başladi. Eski dergi ve gazete kolleksiyonlari kariştirilacak olursa Şehbal, Yeni Mecmua, Hâle, Nota, Ikdam, v. b. yerli yayin organlarindan başka Revue Musicale, Monde Musicale gibi yabanci dergilerde sayisiz inceleme ve araştirma yazilari yayinlanmiştir. O da eski sanat anlayişinin bir savunucusu olarak, Tanburi Cemil Bey'in Tanbur icrasinda yaptigi yeniligi kabul edememiş, Ikdam gazetesinde birkaç eleştiri yazisi yayinlamişti. Bundan sonra bu iki sanatkâr arasında zaman zaman kırıcı olacak kadar ileri giden tartışmalar olmuştur. Bununla birlikte Cemil Bey'in sanatini çok takdir etmiş, onun ölümünden sonra "Tasvir-i Efkâr" gazetesinde kiymetbilir yazilar yazmişti. Mesud Cemil, Cemil Bey'in Bayâti-Araban taksimini dinlerken ağladığını hatıralarında anlatır.

Rauf yekta Bey 1894 yılının temmuz ayında bir görevle Halep'e gitti.Yukarıda adı geçen ansiklopediye yazılan yazı yüzünden, başta Ziya Gökalp ve M. Fuad Köprülü olmak üzere ağır hücumlara uğradı. Oysa Halk Mûsıkîmizle ilgili araştırmalar yapmak prensibi zaten konservatuvarın programında vardı. 1920'lerden sonra gündeme gelen halk mûsıkîsi ve folklor araştırmaları bağlı olarak konu 1925'te ele alınmış, 1926 yılından itibaren Anadolu'da geniş bir folklor araştirmasi yapilmiş, bin kadar halk musikîsi parçasi notaya alinmiş, iki ciltlik bir eser halinde yayınlanmıştı. 1926 yılında Güneydoğu Anadolu ile Orta Anadolu'nun bir kısmını kapsayan araştırma grubuna katılarak bazı illerimizi dolaşan Rauf Yekta Bey'in bu kitabın önsözünde çok güzel bir inceleme yazısı vardır. O günlerin folklor anlayışını, Türk Halk Mûsıkîsi ile ilgili olarak yapılan çalışmaları ve yayınlanan yazıları bilimsel bir görüşle ve eleştirileriyle birlikte anlatmaya çalişmiştir.

8 Mart 1932'de Kahire'de düzenlenen musıkî kongresine Mesud Cemil ile birlikte katıldı. Kongrede yabancı delegelerle birinci planda yer almış, ortaya atılan müzikoloji sorunlarının kolayca üstesinden gelmiştir. Bu toplantıdaki izlenimleri Mesud Cemil şöyle özetliyor: ". . . Türk Mûsıkîsi'nin ses sisteminin mahiyetini, en büyükleri dahil, bir türlü kavrayamayan müsteşriklere ve hepimize yirmi dörtlü tabii sistemi fizik ve matematik esaslariyla ilk ögreten odur. Ondan sonra gelenler sadece ilerletmişlerdir. "

Rauf Yekta Bey hakkında bazı kaynaklarda "mevlevi” olmayıp "mevlevi dostu" olduğu şeklinde görüşlere rastlanır. Çocukluk yaşından ölümüe kadar bu ilim ve sanat yuvalarından ayrılmayan ve bu havayı teneffüs ederek yetişen, bu tarikatın ilim sahibi şeyhlerinin dizi dibinde kişilik kazanan bu insanın "mevlevi" olmamasına imkan yoktur. Bu gerçeği Ruşen Kam'ın şu yazısından öğreniyoruz: "... Onun hakkında bugüne kadar kimsenin görmediği, bilmediği fakat güzel bir eserini daha haber verelim. Bu, Yenikapi Mevlevihanesi şeyhi Osman Selahaddin Dede Efendi'nin ölümüne söylemiş olduğu tarihtir. İstanbul kütüphanelerinin birindeki bir yazma mecmuaya kendi elyazısı ile yazdığı bu tarih şudur:

Limuharririhi'l fakirü'l-mevlevi Mehmed Rauf Yekta
Ruhu gidicek hazret-i şeyhin melekuta
Defnoldu mübarek bedeni medfen-i adne
Rıdvan dedi gülbank ile tarihi Rauf'a
Osman Dede göçdü bu yıl gülşen-i adne

Bu kıtayı kendisine gösterdiğim zaman pek sevinmiş ve her zamanki mütevazi ve mahcup haliyle (Allah, Allah! Nereden buldunuz bunu? Ben unutmuştum!) dermiş, ve ilave etmisti: (Hayatımda söylediğim ilk ve son manzume budur.)"

Rauf Yekta Bey bestekar, sazende, muzikolog ve öğretmen olarak musiki-mizi sağlam temellere oturtmak, temelindeki matematiksel ve fiziksel dayanık-ları bulmak, bunları sanatseverlerin ve musikimizle uğraşanlarm yararlanmasına sunmak, musikimizin yaygınlık kazanmasma çalışmak için bir insan ömrüne sığmayacak kadar çalışmış ve bildiğini yazmaktan usanmamıştır. Darülelhan ve daha sonra İstanbul Belediye Konservatuvarı'nın yayınladığı her eserde ve her satırda onun göz nuru vardır. Gerek resmi görevi dolayisiyle, gerek özel ders-lerle pek çok gencin yetişmesine etken olmuştur. O dönemde de, daha sonra da musikimiz hakkında görüş ileri süren yazar ve düşünürlerimiz günün modasına uyarak sık sık görüş ve fikir değiştirdikleri halde fikir ve görüşlerinden asla taviz vermeyen, inandığı fikri sonuna kadar tek başına savunan adamdır. Türk Musikisi'ne yapılan saldırıların en yoğun olduğu bu yıllarda bunları efendice, bilgince göğüslemiştir. Musiki tarihimizde bu özellikte olan pek az insan vardır. Sözün kısası Rauf Yekta Bey, önder bir müzikoloğumuz olarak adından her zaman söz ettirecek büyük bir insandır. Onun sanat anlayışını ve ileri gö-rüşlülüğünü Mesud Cemil şöyle özetlemiş: "Sanat anlayışında ve umumiyetle dünya görüşünde bir taraftan eskiye o kadar bağlı olan Rauf Yekta Bey, daha sonraları ileri hamlelere ve yeni gelişmelere son derece taraftar ve müsamahalı bir ruh haletine geçmişti."

Hakkı Süha Gezgin, Rauf Yekta Bey'in ölüm yıldönümü dolayısıyle "Radyo" dergisinin 15 §ubat 1943 tarihli sayısında şu güzel portreyi çizmiş: "... ince, narin, dal gibi bir boy. Zarif ve kibar bir duruş. Oğulmuş hissini veren temiz ve parıltılı kırmızı elmacık kemikleri, siyah derin bir çift göz, küçük bir burun, kısa kır bıyıklar... Eli sık sık dar göğsünün üstünde bir ızdırabı din-dirmek ister gibi dolaşırdı. Yumuşak bakışlarında ince ve mazlum birer kandil ışığı titriyor sanırdınız. İncitilmiş, örselenmiş bir çiçek hali vardi. Kuvvetsiz boynu kah sağa, kah sola bükülür, çelebi ve mütevazi ruhiyle başının bile dik durmasını çok görürdü."

Toplumsal ilişkilerde dengeli, alçak gönüllü, yardımsever olan bu değerli bilginimiz çok zarif giyinirmiş; ince yapılı bir kimseymiş. Kendisinden çok ya-rarlanılabilinecek bir yaşta vefat etmiştir.

Dini ve dindışı olmak üzere sağlam, geleneklere ve kurallara bağlı elli kadar musiki eseri vardır. Özellikle saz musikimize giüzel eserler hediye et-miştir. Rauf Yekta Bey musiki eserlerinden çok musikimizle ilgili araştırmaları ve yaptığı yayınlarla önemlidir. "Şark Musiki Tarihi" adında bir denemesi, bi-tirilmemiş "Türk Musikisi Nazariyati" kitabı vardır. "Esatiz-i Elhan" se-risinden ancak Meragalı Abdülkadir, Dede Efendi ile Zekai Dede'yi ya-yınlayabilmiş, ne yazık ki mali sebeplerle devam edememiştir. Daha pek çok incelemelerine ait müsvettelerin kütüphanesinde beklediği biliniyor. Musiki eserlerinin en önemlileri şunlardır: Sultani yegah makamında bir Mevlevi Ayini, beş peşrev, iki dini eser, üç saz semaisi, beş beste, bir sengin semai, iki ağır semai, bir kar, beş şarkı ve beş marş.

Dr.Nazmi Özalp-Türk Musikisi Tarihi kitabından alınmıştır.

  Arazbuselik-Saz Semaisi
  Bayatiaraban-Saz Semaisi
  Evç-Halkai zülfi siyahi farkolunmaz damdan
  Hicaz-Oldu şeb mahmuri zevke
  Hüseyni-Asker şarkısı
  Mahur Peşrev
  Neva-Ey bülbülü rebii
  Neva-Saz Semaisi
  Rast-Asker şarkısı
  Rast-Hürriyet Vatan Marşı
  Yegah-Ayini Şerif
  Yegah İlahi-Ey tabii nefsu heva
  Yegah İlahi-Karini bezmi has eyle
  Yegah Peşrev
 
Derneğimiz,
11 Nisan 2013 Perşembe akşamı saat 20.30'da Selâhattin Akçiçek Konser Salonu'nda (KONAK) bir konser verecektir. Şef. Özgen KÜÇÜKGÖKÇE yönetiminde gerçekleşecek konserimize tüm musiki severleri bekliyoruz. Konser halka açıktır.
Etkinlikler
Yaşlıya Saygı Haftası
24 Mart Perşembe akşamı Karabağlar Belediyesi etkinlikleri kapsamında, Yaşlıya Saygı Haftası konseri gerçekleştirildi.
devamı...
Güzel Sözler

Her gönül bir şarkı söyler.

Şarkılarımız bizim romanlarımızdır.

Ahmet Hamdi TANPINAR

 
Esendere Kültür Sanat Derneği ESDER Resmi sitesidir.
Sitenin tüm içeriği Şenay SARIGÖZOĞLU tarafından hazırlanmaktadır.
55/75 Sokak 19/B Esenyalı - İZMİR
Telefon : 0 232 248 00 53 - GSM : 0 535 470 67 41 - Mail: info@eksd.org.tr
Web Tasarım İzmir, Google Reklam İzmir ReklamTurk   
Balçova İZMİR