Kültür Sanat, Kültür Sanat Derneği
   
Müzik Bilgileri
   
Dış Duyurular
Türk Müziği Konservatuar'larında saz ve ses eğitimi alan öğrencilerin edindikleri teorik bilgileri, pratikte uygulamaları için derneğimizdeki çalışmalarımıza katılımlarını bekliyoruz.
Türk Sanat Müziği Notaları
Bestecilerimizin şarkılarını ve eserlerinin notalarını arşivimizde bulabilir,
Türk Sanat Müziği hakkında derlenmiş bilgilere, Makamlar ve Fasıllar hakkında dökümanlara sitemizden ulaşabilirsiniz.
Türk Müziği Bilgileri
   
 
SELANİKLİ AHMED EFENDİ
Udi Selânikli Ahmed Efendi 1868 yılında Selânik’te dünyaya geldi. Çok yoksul bir ailenin çocuğu idi. Okumakla başı hoş olmadığından, bundan umudunu kesen ailesi onu dayısının berber dükkânına çırak olarak verdi. Bu sebeple okula gitmedi ve okuma-yazma öğrenmedi. Ahmed Efendi’nin bu işte de gözü yoktu. Küçük yaşında başlayan mûsiki öğrenme heves ve arzusu üstün geldi; her şeyi bir tarafa bırakarak ölünceye kadar bu güzel sanatın samimi bir hayranı ve hizmetkârı oldu. Daha berber çırağı olduğu yıllarda
duyup öğrendiği şarkı ve gazelleri kendi kendine söyler, sesinin güzelliği çevresinin dikkatini çekerdi. Çalıştığı dükkânın müşterilerinden Refik Karasu, çocuktaki yeteneğin farkına vararak mûsiki dersleri vermeye başladı. Daha sonra matbaacı Ferif Efendi’den ud dersleri aldı. Halepli Şavul’dan nota öğrenmeye çalıştıysa da başaramadı.

Dükkânın devamlı müşterileri çocuğun kısa sürede ilerlediğini görünce aralarında para toplayarak ona bir ud aldılar. Bu derslere paralel olarak Selânik Mevlevihânesi’ne devam ediyor, şeyhin derslerinden yararlanmaya çalışıyordu. Burada hem fasıl geçiyor, hem de mûsikimizin pratik kurallarını öğrenmeye çalışıyordu. Çok güçlü bir hâfızası olduğundan her eseri kolayca öğrenir, öğrendiğini kolay kolay untumazdı. Mûsikide ve ud çalmada hayli ilerledikten sonra berberliği bırakarak bir saz takımı kurdu; serbest çalışmaya başladı. Bir ara İstanbul ve Edirne’ye giderek o dönemin tanınmış piyasa sanatkârları ile tanıştı. Ünü o civarda yaygınlaşmıştı; tanınmış ailelerin evine derslere gidiyordu. Bu durum sanatkâr arkadaşları arasında kıskançlığa sebep oldu. “31 Mart Vak’ası’nda bir elinde udu, bir elinde silahı, başında keçekülahı ile Hareket Ordusu’na katılarak” İstanbul’a geldi. Heyecanlı hareketleri ile arkadaşlarını coşturmuş, olay bittikten sonra geri Selânik’e dönmüştü.

I.Dünya Savaşı sonrasının “İşgal” yıllarında İzmir’e giderek burada on yıl kadar kaldı. Birinci Beyler sokağında küçük bir dâirede oturur, isteyenlere mûsiki dersleri verirdi. İzmir’in tanınmış mûsikişinaslarından Rakım Elkutlu, Bülbüli Salih Efendi, Kanuni Fethi ve Fuad Baba ile yakın arkadaşlık yaptı. Söylentiye göre Yahudi asıllı bir ses sanatkârı olan İzak Elgaazi’yi sever, neyzen ve Udi Cemal Efendi’yi sevmezmiş. İzmir’in bunaltıcı yaz günlerinde ders sırasında entari giyer, arasıra bir yolunu bulur evin alt katındaki taşlığa iner, bir teneke soğuk su dökündükten sonra yukarı çıkar derse devam ederdi. “… 1908 Meşrutiyet inkılâbını takip eden senelerde Beyoğlu’nun Vatan, Gülistan, Eftalipos, Kafkas gibi lokâllerine gidenlerimiz bu çalgıcılar ve okuyucular arasından kucağında udu, tıraşlı başı, beyaz ve sevimli yüzü, gözlüklerinin altında parlayan zeki gözleriyle pehlivan yapılı, pehlivan kıyafetli birini fasıllara udu ve sesi ile, eserleriyle istirak eden Selânikli Udi Ahmed’i pek güzel hatırlayacaklardır.”

Bu sözlerden de anlaşılacağı gibi udi, hanende ve bestekâr olan Ahmed Efendi, ud çalmada iddiası olmayan bir kimseydi. Cevdet Kozanoğlu’nun anılarına göre udu düz ve biteviye bir uslûbla çalardı. Sesinin tiz ve pest perdelere hakimiyeti, rahatlık ve tatlılığı zamanında çok takdir edilmişti. Bu sebeple geçimini sağlamak için bu iki özelliğinden yararlanarak udilik ve hanendelik yaptı.

Bir gün hastalanarak bacaklarına felç geldi; bir süre yatalak olarak yaşadı. Bir sabah fenalaştığını gören yakınlar telaşa kapılarak doktor getirmek istedilerse de kabul etmedi. Udunu isteyerek beste yapar gibi mırıldanmaya başladı. Krizin atlatıldığını zannederek dışarı çıktılar. Bir gürültü işitip içeri girdiklerinde udunun yere düştüğünü ve öldüğünü gördüler. 4 Aralık 1927 tarihinde ölen sanatkârın mezar Bülbülderesi Mezarlığı’ndadır.

Bestekârlık alanında önce birkaç deneme yaptı. Okuma-yazma bilmediğinden eline geçen güfteleri birine okutur, edebi değerini kendi ölçülerine vurur, uygun görürse bestelerdi. Beğenmediği şiirleri asla bestelemezdi. Eserleri gözden geçirilirse şiir seçmekteki titizliği kolayca anlaşılır. İlk ciddi eseri hüzzam makamından bestelediği “Görmedim uysun felek âmâlime” güfteli eseridir. Kısa sürede sevilen ve eserleri aranan bir sanatkâr olduğu için, Selânik’e gidip gelenlerin aracılığı ile şarkıları, daha kendisi İstanbul’a gelmeden, mûsiki piyasasında tanınmış ve yaygınlaşmıştı. “Bestekârlık bana dâd-ı Hak’tır” der, yolda giderken, kahve ve lokantada otururken beste yapardı. İzmir’de bulunduğu yıllarda bestelediği eserlerin çoğunu Kemeraltı’nda Ekmekçibaşı Kıraathânesi’nde nargile içerken, sohbet ederken bestelediği söylenir. Nota bilmediği için şarkılarının çoğunu Osman Kaylan ve Tahsin Baysal notaya almıştır.

Şakacı bir kimse olan Ahmed Efendi belirgin bir Selânik aksanı ile konuşur, ders sırasında nükteler yaparmış. Hicazkâr makamını sevmez “Sırf hicazkâr” dermiş. Onun bestekârlıktaki ustalığını, mûsikimizdeki yerini şu satırlardan okuyalım: “… Dış görünüşü bakımından kendine mahsus daha bir takım hususiyetler taşıya bu rind meşrepli, gönül ehli, hoşsohbet insan geniş feyizli bir ilham ve istidadın türlü renklerini, çoşkunluklarını taşıyan eserleriyle son devrin en velûd bestekârlarından biri, belki de birincisi olmuştur. Fakat, onun asıl kâbiliyeti ve istidadı bestekârlık sahasında tecelli etmiştir. Bir halk çocuğu olan, dâima halkla düşüp kalkan Selânikli Ahmed, bilhassa bestelediği şarkılarla her türlü tekellüf ve tasannudan kaçınan yeni bir uslûb, bir edâ yaratmış ve bu suretle halkın zevk ve duygusuna hitap etmenin sırrına ermiştir. İşte onun en popüler bir bestekâr oluşundaki kuvvetli âmil budur.”

“Udi Ahmed’in ilk beste denemeleri şarkı formundaki eserlerle başlar. Sonraları murabba beste, ağır ve yürük semâi gibi formlarda da eserler vücûde getirmiştir. Ancak onun asıl muvaffakiyet ve şöhretinin sırrı umumiyetle muhtelif makam, şekil ve ritimleriyle, biraz evvel de söylediğimiz gibi, büyük formlardaki eserlerine nazaran daha geniş ve cazip bir tenevvü gösteren şarkılarındandır. Onun en çok tutulan, sevilen şarkıları kürdilihicazkâr makamından olanlarıdır. Zaten arkadaşları, dostları ona (Baba) diye hitap ederlerken takdirkârları da (Kürdili Ahmed Efendi) diye anarlarmış. Hakikaten Hacı Ârif Bey’le en güzel, en parlak mahsullerini vermiş olan bu makam, (Kürdili Ahmed Efendi)nin kudretli tasarrufunda melodik seyir ve hareket bakımından daha şuh, biraz daha orijinal bir karakter kazanmıştır. Hattâ, Selânikli Ahmed Efendi’nin bu makamdan bestelemiş olduğu eserleri için (Bu kürdili hicazkâr değildir; muhayyer kürdi makamının başka bir perde üzerine nakledilmiş şeklidir) diyen mutaassıp besteciler bile zuhur etmişti. Onların bu telâkkilerinin haklı tarafı olmakla beraber nihayet umûmi zevk ister muhayyer kürdi, ister kürdili hicazkâr densin bu makamın ikinci karakterini daha çok sevmiş ve bestelemiştir.”

Bütün bestekârlık hayatında altı yüz’e yakın eser vermiştir. Kullandığı makamlarda birinci sırayı kürdilihicazkâr, hüzzam, karcığar, segâh makamları alır. Bu makamlardan fasıl şarkısı az olduğu ve ayrıca çok sevdiği için eser verdiği söylenir. Kıskanç olmamakla birlikte bestekârlığı ile gururlanarak “Ey melek” diye başlayan eseri için “Böyle bir beste yapanın alnını karışlarım” dermiş.

Dr.M.Nazmi Özalp-Türk Musikisi Tarihi kitabından alınmıştır.
  Acemaşiran-El aman ey şuhi aşık perverim
  Acemaşiran-Halimi mecnun görse rahmider
  Acemkürdi-Bezmi vaslında civanım bilesin yok kederim
  Acemkürdi-Bir taraftan feleğin kahrına düçar oldum
  Acemkürdi-Bir vefasız yare düştüm hiç beni yad etmiyor
  Acemkürdi-Bügün vadinle ruhum pür mesarım
  Acemkürdi-Çekemez oldu gönül bu kadar cevru cefayı
  Acemkürdi-Edeli atf i nazar çeşmi dilber
  Acemkürdi-Geceyi gündüze her dem katalım
  Acemkürdi-Gonca gülsün bülbül âsa özlerim
  Acemkürdi-Gördüm yüzünü gözlerimin nuru karardı
  Acemkürdi-Neden eşküfledir tarfı külahın
  Acemkürdi-O kadar hırsla bakma yüzüne hırslanırım
  Acemkürdi-Pür hande çiçekler dereler şevk ile çağlar
  Acemkürdi-Saç saçlarını aman periaşan
  Acemkürdi-Tigi gamzeden gözüm kurtulmasın
  Acemkürdi-Zülfünün zincirine bağlı dili divaneyim
  Bayatiaraban-Neden kalbim kırarsın bi vefasın
  Bilmemki tehammülmü çoğaldı ne bu halim
  Dilkeşhaveran-Derdi hicranınla her an ağlarım
  Dilkeşhaveran-Düşüp bin türlü ümmidi muhale
  Dilkeşhaveran-Gülşeni aşkın hezarı dürri naz
  Dilkeşhaveran-Şöhreti aşkın yayıldı namdar oldun gönül
  Eviç-Bahar erse yine seyri gülistan olduğun görsem
  Eviç-Kan ağlayayım haşre kadar hem yanayım ben
  Eviç-Meyli sevda eylemezmi ey güzel canın senin
  Eviç-Sen ederken bir rakibi kâmran
  Ferahfeza-Mecnuna misal etti beni çeşmi siyahın
  Ferahfeza-Yanayım o güzel gözlerine hayran olayım
  Ferahnak-O güzel hüsnünü dünya seviyor cananım
  Hicaz-Meşrebi avaremi sanam dönek
  Hicaz-Nuri vechin ihtişamı hüsnünün buhranıdır
  Hicaz-Pek çaresizim bahtı siyehkârın elinden
  Hicaz-Recayi vasl için ol gülzâre
  Hicaz-Sevgilim olmakta eşkim daima gözden revan
  Hicaz-Şu köylünün yosma da kızı geliyor
  Hicaz-Ya Resulallah cemalin gün gibi verdi ziya
  Hicazkâr-Akibet gitti elimden gönlümün bir tanesi
  Hicazkâr-Andelibi bağı zülfün
  Hicazkâr-Dağı hicrin bin elem kattı benim efganıma
  Hicazkâr-Müzeyyen gülsitandır meh cemalin
  Hicazkâr-Seni görmek seni sevmek emeliyle yaşarım
  Hicazkâr-Vazgeçti gönül aşku muhabbet emelinden
  Hüseyni-Pek cuda düştüm gülümden
  Hüseynizemzeme-Bir görmek ile hüsnüne kıldın beni şeyda
  Hüzzam-Bağlandı gönül zülfüne bir yosma civanın
  Hüzzam-Bir rivayet varki güya ben seni aldatmışım
  Hüzzam-Görmedim uysun felek âmalime
  Hüzzam-İnan inan ki ey güzel duyunca hoş kelâmını
  Hüzzam-İstemem alemde sensiz rüzigar
  Hüzzam-Rahm eder mi sana sandın a gönül
  Hüzzam-Sinenin aşıkı şuridedir buselerim
  Hüzzam-Yanayım derdi firakınla perişan olayım
  Hüzzam-Yaşamam sensiz efendim bulurum dağ aşarım
  Karcığar-Aşkın beni oldurdu yine
  Karcığar-Bağla bu gönül yaresini bitti tuvanım
  Karcığar-Çaresiz bir derde düştüm oldu aklım serseri
  Karcığar-Düşmüşüz biz dillere bilmem senin ben nenmişim
  Karcığar-Gönül beni usandırdı bana ağyarı andırdı
  Karcığar-Görünce ben seni ey mah
  Karcığar-Hiç ilişme mehcemalim dizde i sevdakeşe
  Karcığar-Nazırın yok senin
  Karcığar-Sana vardır bir sözüm meleğim
  Karcığar-Tiri çeşmanınla saydettin dili avareyi
  Karcığar-Zahmi hicranım alemde yare varmıdır
  Kürdilihicazkar-Açmada kalbimde her dem tiri sevda yareler
  Kürdilihicazkar-Ben esiri zülfünüm bi istibah
  Kürdilihicazkar-Dilerse şadigam olsun diler gönlüm hazin
  Kürdilihicazkar-Diyelim i sen yok iken
  Kürdilihicazkar-Ey nazlı melek hak seni bir tane yaratmış
  Kürdilihicazkar-Görünce vechini meftunun oldum
  Kürdilihicazkar-Hasret ile ben samu seher eylerim efgan
  Kürdilihicazkar-Kalbi sevda zedeler ah ile daim inler
  Kürdilihicazkar-Mest iken aguşa gelmez çırpınır hiddet eder
  Kürdilihicazkar-Tiri nigahın açtı ciğergâhıma yare
  Kürdilihicazkar-Vadine aldandı gönül
  Kürdilihicazkar-Zerrece rahmetmedin nale vu feryadıma
  Mahur-Badeler döndükçe artar bezmi iysin neşesi
  Mahur-Bir sararmış sâka döndüm hep görenler ağlasın
  Mahur-Gel bir daha gül ruyini aç handeni göster
  Mahur-Gel eğlenelim bu şeb beraber
  Muhayyer-Ben sana takrire imkân bulmadım ahvalimi
  Muhayyer-Ey ruhi revanım ne yaman afeti cansın
  Muhayyerkürdi-Figanu naleden bülbül usanmaz
  Muhayyerkürdi Peşrev
  Muhayyerkürdi Saz Semaisi
  Muhayyersünbüle-Meyus aşkım sensin pehanım
  Müstear-Alemde sana kim acaba olmaya hayran
  Müstear-Andelib feryadının hengamı geldi sevdiğim
  Müstear-Bir taraftan feleğin kahrına düçar oldum
  Müstear-Layık mı sana ey nur pakım
  Müstear-Nev nihali hüsnü ansın her gören özler seni
  Müstear-O güzel hüsnünü dünya seviyor cananım
  Müstear-Saz ile ben ağlıyorken firkati cananıma
  Müstear-Sevdaya düşmüş kâm almak ister her işvegerden
  Müstear-Sunma mey sevihiramınla da serhoşlanırım
  Müstear-Süzüldü didei sevda pehanın
  Nihavend-Artık yetişir ahu figan eyleme bülbül
  Nihavend-Çeşmi mestin arz olunsa haleti mestanesi
  Nihavend-Gönlümü ömrümü ruhum sana vakfetmişken
  Nihavend-Meyusi aşkım sensin penahım
  Nihavend-Sevdiğim lutfeyleyip gelmez misin imdadıma
  Rast-Bilmem ki nedendir bana sen hor bakıyorsun
  Rast-Meyli sevda eylemez mi ey güzel canın senin
  Rast-Yeter artık bu kadar rencu elem
  Saba-Gülzarı harab eyleme muhrik negamında
  Segah-Diyemem ben elemi dehrille dilgir olsun
  Segah-Mest etmek için ruhumu ey siri mücessem
  Segah-Zevk olur giryelerim kalbi safa mestimize
  Sultaniyegah-Mujganı çeşmin canana saki
  Sultaniyegah-Yaradan öyle yaratmışki güzellikte seni
  Suzinak-Bir günah ettimse cana süzinak oldum yeter
  Suzinak-Etmiyor hiç merhamet cana benim efganıma
  Suzinak-Gördüğüm yerde seni buht ile ey gonce dehen
  Suzinak-Mehd içinde eski mihnetle açılmış gözlerim
  Suzinak-Soldun bu küçük yaştak yazık gül gibi soldum
  Suzinak-Takıldı kaldı gönlüm zülfü yare
  Şedaraban-Bülbül ne için dameni yare el uzattın
  Şedaraban-Kanlı yaş döksem demadem dideden
  Şedaraban-Mahzun durur her köşesi
  Şedaraban-Vah esiri derdi hicaranım
  Şedaraban-Yayılmış gülsitane serteser mehpareler şimdi
  Şevkefza-Beni gurbetlere attı şebim
  Şevkefza-Derdimin bir fıkrasın açsam sana hicran olur
  Tahirbuselik-Cezbeder eyler dili uşşaki pür fer gözlerin
  Tahirbuselik-Derdu gamdan olmadım azade hiç
  Tahirbuselik-Heves etti gönül aşku hevaya
  Tahirbuselik-Hiç muhabbet mi olur yarim fedakâr olmasa
  Tahirbuselik-Hüsnü reftara bakın şanlı civanım geliyor
  Tahirbuselik-Kim derdiki birgün bana canan olcaksın
  Uşşak-Baktı bir goncaya bir hare gönül
  Uşşak-Fikri vaslın ile ağlar gece gündüz didelerim
  Uşşak-Gözüm daim güzel gözler
  Uşşak-Nasıl çıksam başa zahmi kederler
  Uşşak-Varmıdır tetkike hacet
  Uşşak-Vucudun mazharı sırrı ezeldir ya resulallah
  Yegah-Gözünün safvetine nuruna meftun oldum
 
Derneğimiz,
11 Nisan 2013 Perşembe akşamı saat 20.30'da Selâhattin Akçiçek Konser Salonu'nda (KONAK) bir konser verecektir. Şef. Özgen KÜÇÜKGÖKÇE yönetiminde gerçekleşecek konserimize tüm musiki severleri bekliyoruz. Konser halka açıktır.
Etkinlikler
Yaşlıya Saygı Haftası
24 Mart Perşembe akşamı Karabağlar Belediyesi etkinlikleri kapsamında, Yaşlıya Saygı Haftası konseri gerçekleştirildi.
devamı...
Güzel Sözler

Her gönül bir şarkı söyler.

Şarkılarımız bizim romanlarımızdır.

Ahmet Hamdi TANPINAR

 
Esendere Kültür Sanat Derneği ESDER Resmi sitesidir.
Sitenin tüm içeriği Şenay SARIGÖZOĞLU tarafından hazırlanmaktadır.
55/75 Sokak 19/B Esenyalı - İZMİR
Telefon : 0 232 248 00 53 - GSM : 0 535 470 67 41 - Mail: info@eksd.org.tr
Web Tasarım İzmir, Google Reklam İzmir ReklamTurk   
Balçova İZMİR