Kültür Sanat, Kültür Sanat Derneği
   
Müzik Bilgileri
   
Dış Duyurular
Türk Müziği Konservatuar'larında saz ve ses eğitimi alan öğrencilerin edindikleri teorik bilgileri, pratikte uygulamaları için derneğimizdeki çalışmalarımıza katılımlarını bekliyoruz.
Türk Sanat Müziği Notaları
Bestecilerimizin şarkılarını ve eserlerinin notalarını arşivimizde bulabilir,
Türk Sanat Müziği hakkında derlenmiş bilgilere, Makamlar ve Fasıllar hakkında dökümanlara sitemizden ulaşabilirsiniz.
Türk Müziği Bilgileri
   
 
Sabâ Makamı

a-Durağı: Dügâh perdesidir.

b-Seyri: Çıkıcı veya çıkıcı-inici olarak kullanılmıştır.

c-Dizisi: Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisine yerinde Sabâ dörtlüsünün eklenmesinden meydana gelmiştir.



K.S.S. aralıklı Sabâ dörtlüsü 18 komalık bir eksik dörtlüdür. Sabâ makamında karşılaştığımız bakiye bemollü re Hicaz perdesi, her ne kadar bakiye bemollü gösteriliyorsa da, aslında bu perdeyi 1-2 koma kadar daha dik basmak gereklidir. Başka değiştirme işaretimiz olamadığı için bakiye bemolü ile gösterilir, fakat icrâ esnâsında ve özellikle Sabâ dörtlüsünde daha dik basılır.Bununla berâber Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisinde gezinilirken, bu perdeyi tam Hicaz perdesi olarak da basabiliriz. Fakat genellikle dikçe basmak gereklidir. Çünkü 18 komalık eksik dörtlü, tam dörtlü olma eğilimindedir.

Bâzen de tiz taraftaki bakiye bemollü lâ Şehnâz perdesini daha dik basmak gerekir. Ancak bu ses 1-2 koma değil, 2-3 koma daha dik kullanılır. Yâni Şehnâz perdesi yerine koma bemollü lâ Dik Şehnâz olarak basılır. O zaman tabiatiyle Çargâh perdesi üzerindeki Zirgüle’li Hicaz dizisi bozulmuş olur. Bunun için üç ihtimâl hatıra gelebilir:

1-Çargâh perdesi üzerindeki Zirgüle’li Hicaz dizisi değişip, Uzzâl dizisi hâline gelmiş ve bu dizinin bir kısmı, yâni Dik Şehnâz’a kadar olan kısmı kullanılmıştır. “Çargâh perdesinde Uzzâl dizisinin bir kısmı” diye belirtmemizin sebebi şudur: Böyle bir dizide Dik Şehnâz perdesinin arkasından Sünbüle perdesinin gelmesi gerekir ki, hiçbir Sabâ eserin tiz tarafında Sünbüle perdesi yoktur. Fakat “Uzzâl dizisinin bir kısmı” dersek, Gerdâniye perdesi üzerindeki Uşşak dörtlüsünün iki sesini içine alan bir bölgeyi kastederiz ki, mümkün olabilir. Bu, çok kuvvetli olmayan bir ihtimâl gibi gözükür. Gerdâniye’de Uşşak dörtlüsü, daha çok Beste-Nigâr, Şevk-u Tarab ve Şevk’efzâ’da kullanılır.



2-Çargâh perdesindeki Hicaz’ın seslerinden biri olan koma bemollü mi Dik Hisar perdesi üzerine bir Segâh beşlisi gelmiştir ve bu yüzden Şehnâz perdesi yerine Dik Şehnâz perdesi basılır diye düşünebiliriz ki, bu daha uygun gibi görünüyor. Çünkü Dik Hisar perdesindeki Segâh beşlisinde Dik Şehnâz perdesinden sonra Tiz Segâh perdesi gelir. Bu perde ise Sabâ makamında rahatlıkla kullanılabilir. Bu şekilde meydana gelen dizinin ismi yoktur.



3-Şehnâz perdesi Çargâh perdesi ile karşılaştığı zaman yâni Çargâh perdesinden Şehnâz perdesinde sıçrama yapıldığı zaman, Şehnâz perdesinin daha dik basılma eğilimi kendini büyük bir açıklıkla belli eder. Şehnâz perdesinin bu dikleşmesini, üçüncü bir ihtimâl olarak, şu sebebe de bağlayabiliriz: Çargâh ve Muhayyer perdeleri arası 40 komalık bir majör altılıdır. Çargâh ve Nim Şehnâz perdeleri arası 35 komalık bir minör altılıdır. Çargâh ve Şehnâz perdeleri arası ise 36 komalık, 1 koma artmış minör altılı diyebileceğimiz bir altılıdır. İşte bu 1 koma artmış minör altılının, majör altılı olama eğilimi dolayısiyle, Şehnâz perdesinin daha dik basıldığını ve 40 komaya mümkün olduğu kadar yaklaşmak için Şehnâz yerine Dik Şehnâz kullanıldığını düşünebiliriz. Sabâ makamında bu sayılan sebeplerden birinin veya hepsinin etkisiyle, zaman zaman Şehnâz perdesi, Dik Şehnâz olarak kullanılır.


Eksi bâzı nazariyâtçılar Sabâ makamını, Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisine Uşşak dörtlüsünün alt iki sesinin, Segâh ve Dügâh perdelerinin eklenmesidir diye târif etmişlerdir. Bu yanlış değil, eksiktir. Bu açıdan Sabâ makamını 8 sesli bir dizi hâlinde de göstermek mümkündür.



Sabâ makamının 8 sesli bir dizi ile gösterilmesi basit makam olduğu intibâını uyandırabilir. Ancak unutulmamalıdır ki, makamın güçlüsünün 3.derece olması durak Dügâh perdesiyle tiz durak Şehnâz perdelerinin tam sekizli olmaması, durak perdesi üzerinde bulunan Sabâ dörtlüsünün eksik dörtlü olması dolayısıyle, Sabâ makamı basit değil, mürekkeb makamdır.

d-Güçlüsü: Sabâ dörtlüsünün 3.derecesi olan Çargâh perdesidir. Bu, makam için çok önemli bir perdedir. Bütün seyir esnâsında eksen Çargâh perdesidir. Üzerinde Zirgüle’li Hicaz çeşnisiyle yarım karar yapılır.

e-Asma Karar Perdeleri: Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisinin ek yerindeki Gerdâniye perdesinde Hicaz’lı ve bunun 1 tanini altındaki Acem perdesinde Nikriz çeşnili; bunun da 1 K küçük mücenneb altındaki Dik Hisar perdesinde Hüzzam çeşnili veya Segâh çeşnili asma kararlar yapılabilir. Fakat tiz taraftaki bu asma kararları çok fazla göstermek doğru değildir. Çünkü hem makam parlar ki, karakterine aykırıdır, hem de başka makama benzeyebilir. Bunlar çok çok az ve gerektikçe yapılmalıdır. Bunlardan başka makamın en önemli asma karar perdesi Segâh perdesidir. Bu perde üzerinde herhangi bir çeşni meydana gelmediği hâlde sık sık asma karar yapılır. Rast perdesinde de asma karar yapılabilir. Bu perde üzerinde Rast dörtlüsü vardır.

f-Donanımı: Si için koma bemolü, re için bakiye bemolü donanıma yazılır. Gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir.

g-Perdelerin T.M.deki isimleri: Pestten tize doğru: Dügâh, Segâh, Çargâh, Hicaz, Dik Hisar, Acem, Gerdâniye, Şehnâz ve Dik Şehnâz, Tiz Segâh, Tiz Çargâh’dır.

h-Yeden’i: 2.çizgideki sol Rast perdesidir.

ı-Genişlemesi: Sabâ makamı yapısı bakımından oldukça geniş bir seyir alanında sâhiptir. Bu bakımdan ayrıca genişletilmemiştir.

i-Seyir: Çargâh perdesi civârından, bâzen de durak perdesinden seyre başlanır. Çargâh perdesi eksen olmak üzere diziyi meydana getiren çeşnilerde ve bütün dizide karışık gezinilir. Bu arada gereken yerlerde gerekli asma kararlar da gösterilir ve güçlü Çargâh perdesinde Zirgüle’li Hicaz çeşnili yarım karar yapılır. Sonra yine karışık gezinilip Dügâh perdesinde Sabâ dörtlüsüyle tam karar yapılır.

Not: Sabâ makamının icrâsından sonra, yerinde Bûselik dizi veya beşlisiyle karar verilirse, Sabâ Bûselik; yerinde Kürdi dizi veya beşlisiyle karar verilirse, Sabâ Kürdi, yâni Sabâ Zemzeme makamı meydana gelir.
Ancak, hemen bütün Sabâ Zemzeme eserler, Sabâ makamından sonra, hatta Çargâhdaki Zirgüle’li Hicaz’dan sonra Kürdi üçlüsü ile karar verir.



 
Derneğimiz,
11 Nisan 2013 Perşembe akşamı saat 20.30'da Selâhattin Akçiçek Konser Salonu'nda (KONAK) bir konser verecektir. Şef. Özgen KÜÇÜKGÖKÇE yönetiminde gerçekleşecek konserimize tüm musiki severleri bekliyoruz. Konser halka açıktır.
Etkinlikler
Yaşlıya Saygı Haftası
24 Mart Perşembe akşamı Karabağlar Belediyesi etkinlikleri kapsamında, Yaşlıya Saygı Haftası konseri gerçekleştirildi.
devamı...
Güzel Sözler

Her gönül bir şarkı söyler.

Şarkılarımız bizim romanlarımızdır.

Ahmet Hamdi TANPINAR

Esendere Kültür Sanat Derneği ESDER Resmi sitesidir.
Sitenin tüm içeriği Şenay SARIGÖZOĞLU tarafından hazırlanmaktadır.
55/75 Sokak 19/B Esenyalı - İZMİR
Telefon : 0 232 248 00 53 - GSM : 0 555 609 73 31 - Mail: info@eksd.org.tr
Web Tasarım İzmir, Google Reklam İzmir ReklamTurk   
Balçova İZMİR