Kültür Sanat, Kültür Sanat Derneği
   
Müzik Bilgileri
   
Dış Duyurular
Türk Müziği Konservatuar'larında saz ve ses eğitimi alan öğrencilerin edindikleri teorik bilgileri, pratikte uygulamaları için derneğimizdeki çalışmalarımıza katılımlarını bekliyoruz.
Türk Sanat Müziği Notaları
Bestecilerimizin şarkılarını ve eserlerinin notalarını arşivimizde bulabilir,
Türk Sanat Müziği hakkında derlenmiş bilgilere, Makamlar ve Fasıllar hakkında dökümanlara sitemizden ulaşabilirsiniz.
Türk Müziği Bilgileri
   
 
Şevk'efzâ Makamı

a-Durağı: Acem Aşirân perdesidir.

b-Seyri: İnicidir.

c-Dizisi: Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisine yerinde Acem Aşirân dizisinin (Acem Aşirân’da Çargâh dizisi) ve yine Acem Aşirân perdesinde Nikriz beşlisinin eklenmesinden meydana gelmiştir.

Not: Bâzı Şevk’efza makamındaki eserlerin sonunda Acem Aşirân perdesindeki Nikriz beşlisi yoktur. Bunlar Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisinden sonra, yerindeki Acem Aşirân dizisine geçip, bu dizi ile karar verirler. Diğer bazı Şevk’efza eserlerde ise yerindeki Acem Aşirân dizisinin tamamı kullanılmayıp, doğrudan Acem Aşirân perdesindeki Nikriz beşlisine geçilmiş ve bu beşli ile karar verilmiştir. Görülüyor ki, Şevk’efza makamı birkaç şekilde kullanılmıştır. Bunların hepsi Şevk’efza’dır.




Not: Şevk’efza makamında da Hicaz ve Şehnâz perdeleri Sabâ makamındaki gibi ve aynı sebeplerle biraz dik basılmalıdır. (bk. Sabâ makamı).

Şevkefzâ makamının esas yapısı, yukarıdaki şekilde olmakla birlikte, elimizdeki klâsik eserlerin incelenmesinden, makamın daha farklı şekillerde de kullanıldığı ortaya çıkmaktadır. Bâzı Şevk’efza eserlerde giriş seyrinde Gerdâniye perdesinde bir Uşşak dörtlüsü, Acem’de Rast beşlisi görülür. Bunun sebebi, Çargâh’daki Zirgüle’li Hicaz dizisinin Hicaz ve Uzzal dizisi hâline dönüşmesidir. Hicaz ailesinin birbirine geçki yapması tabiidir. Şevk’efza makamındaki bu geçki uzun sürmez; hemen tekrar Gerdâniye’de Hicaz dörtlüsüne dönülür.




Bazı Şevk’efza eserlerde ise güçlülük görevi, Gerdâniye perdesinden ziyâde Acem perdesinde yüklenmiş; ikinci mertebe güçlü olarak da Çargâh yerine Kürdi perdesi kullanılmış, dolayısıyle Gerdâniye ve Çargâh asma karar durumunda kalmışlardır. Yine bazı eserlerde yerindeki Acem Aşirân dizisi hiç kullanılmadan, Acem Aşirân’daki Nikriz beşlisine geçilip karar verilmiştir. Gerek Acem perdesinin fazla önem kazanması ve gerekse yerindeki Acem Aşirân dizisinin kullanılmadan Nikriz beşlisine geçilip karar verilmesi, Şevk’efza makamının bir çeşidinde Acem Aşirân perdesi üzerine kurulmuş ve tiz taraftan birinci şekilde genişlemiş bir Nev’eser dizisinin de makama katıldığı gösteriyor. Özellikle şarkı formundaki bazı Şevk’efza eserler, sırf bu dizi ile bestelenmiştir. Bu da bir Reng-i Dil makamı dizisi demektir.




Yine bazı eserlerde makamda karara yakın bir takım değişiklikler olduğu görülüyor. Bilhassa, Kürdi perdesinin fazla önem kazanması, ikinci mertebe güçlü olarak kullanılması ve hattâ Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisinin yedeni olması icap ed en Segâh perdesi yerine Kürdi perdesinin kullanılması sonucu, Rast perdesindeki bir Uşşak dörtlüsü ve Acem Aşirân perdesinde bir Rast beşlisi meydana gelir ki, Acem perdesinin de birinci mertebe güçlü olarak kullanıldığı bu eserlerde tam karara yakın Acem Aşirân perdesinde bir Basit Sûz’nâk dizisinin de seyre katıldığı anlaşılır. Yerinde Acem Aşirân dizisi bu eserlerde yine ya hiç yoktur veya pek az gösterilmiştir. Fakat karara yakın bu değişiklikten sonra Acem Aşirân dizisiyle karar veren çeşit hâriç, yine Acem Aşirân’daki Nikriz beşlisi gösterilip tam karar yapılır.




Şimdi , Şevk’efza makamının çeşitli şekillerdeki oluşumuna karışan dizileri bir arada inceleyelim:




d-Güçlüsü: Birinci mertebe güçlü Gerdâniye perdesidir. Seyre bu perde eksen olarak başlanır ve yine bu perdede Hicaz çeşnisi ile makamın yarım kararı yapılır. Hicaz çeşnisinin 1 tanini altında Nikriz çeşnisinin meydana geldiğini biliyoruz. Bazı bestekârlar Gerdâniye perdesinin 1 tanini altında, yâni Acem perdesinde meydana gelen Nikriz çeşnisini çok kullanmışlar, hattâ bu perdeyi güçlü olarak kabul edip yarım kararı Acem perdesinde Nikriz çeşnisi ile yapmışlardır. İkinci mertebe güçlü Çargâh perdesidir. Bu perdede Zirgüle’li Hicaz çeşnisiyle asma karar yapılır. Fakat bazı bestekârlar Çargâh perdesinin 1 tanini altında meydana gelen Kürdi perdesinde Nikriz çeşnisiyle de ikinci mertebe güçlü olarak kullanmışlardır.

e-Asma Karar Perdeleri: Güçlü Gerdâniye perdesindeki Hicaz çeşnili yarım karardan sonra bunun 1 tanini altında, yâni Acem perdesinde Nikriz çeşnili ve Dik Hisar perdesinde de Hüzzam çeşnili asma kararlar yapılabilir. Çargâh perdesindeki asma karar, Zirgüle’li Hicaz çeşnisiyle yapılır.Bu Zirgüle’li Hicaz çeşnisiyle yapılan asma karar için Segâh perdesi yeden olarak kullanılır. Fakat bâzen Çargâh perdesindeki asma karar Zirgüle’li Hicaz çeşnisiyle olmayabilir. Bu perdedeki Zirgüle’li Hicaz çeşnisi yerine, Hicaz çeşnisi gelmiş olabilir. O zaman Segâh perdesi yerine, Kürdi perdesi yeden olarak kullanılır. Çünkü Hicaz’ın yedeni tam seslidir. Kürdi perdesi de önemlidir. Bu perdede Nikriz çeşnisiyle asma karar yapılır.

Bunlardan başka yerindeki Acem Aşirân dizisine geçilince de Çargâh perdesinde Çargâh’lı, Dügâh perdesinde Kürdi’li, Rast perdesinde Bûselik’li, Acem Aşirân perdesinde Çargâh’lı asma kararlar yapılır. Şevk’efza makamı, görüldüğü gibi, asma kararlar bakımından zengin ve güzel bir makamdır.

f-Donanımı: Si için koma bemolü, re için bakiye bemolü donanıma yazılır. Gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir.

g-Perdelerin T.M.deki isimleri: Şevk-u Tarab makamının seslerinin aynıdır. Ancak Şevk’efza makamının karar kısmında yer alan Şevk’efza makamının karar kısmında yer alan Acem Aşirân perdesindeki Nikriz beşlisinin sesleri Acem Aşirân, Rast, Zirgüle, Segâh ve Çargâh’dır.

g-Yeden’i: 1.çizgideki mi Hüseyni Aşirân perdesidir.

Not: Genellikle Şevk’efza ve Şevk-u Tarab makamları dizilerinin ve seslerinin benzerliği sebebiyle, birbirine karıştırılmaktadır. Aralarındaki farkları inceleyelim:

I-Şevk’efza inici, Şevk-u Tarab inici-çıkıcıdır.

II-Şevk’efza makamının güçlüsü Gerdâniye veya Acem perdeleridir. Şevk-u Tarab makamının ise, her zaman Çargâh perdesidir.

III-Şevk’efza makamı, Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisinin tiz bölgesinde çok dolaşır. Şevk-u Tarab makamı ise, bu kısımda gezinmeyip, daha ziyade Sabâ makamının dizisinde gezinir.

IV-İki makamın tek benzer tarafı, Şevk-u Tarab makamının Acem Aşirân dizisi ile karar vermesi ve bir çeşit Şevk’efza’nın da böyle karar etmesidir. Fakat Şevk-u Tarab makamının Acem Aşirân perdesinde Nikriz beşlisi ile karar eden Şevk’efza makamı ile hiçbir ilgisi yoktur.

V-Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz çeşnisi her ikisinde de vardır, fakat Şevk-u Tarab makamı bundan sonra Sabâ dörtlüsü ile Dügâh perdesinde kadar iner. Şevk’efza makamında ise Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz çeşnili asma karardan sonra, Kürdi perdesinde Nikriz çeşnisiyle asma kararlar yapılabilir. Bu kürdi perdesindeki Nikriz çeşnisi, Şevk-u Tarab makamında yoktur.

ı-Genişlemesi: Makam, yapısı gereği oldukça geniş bir seyir alanına sahiptir. Bu bakımdan ayrıca genişletilmemiştir.

i-Seyir: Birinci mertebe güçlü Gerdâniye perdesi civârından Gerdâniye eksen olmak üzere seyre başlanır. Bu perdenin iki tarafındaki çeşnilerde karışık gezinildikten sonra, güçlü Gerdâniye perdesinde Hicaz çeşnili veya Acem perdesinde Nikriz çeşnili yarım karar yapılabilir. Sonra gereken yerlerde gerekli asma kararlar da gösterilerek, Çargâh perdesine kadar inilir ve bu perdede Zirgüle’li Hicaz çeşnili, Kürdi perdesinde de Nikriz çeşnili asma kararlar yapılır. Daha sonra Acem Aşirân dizisine geçilir. Bu dizide de karışık gezindikten ve gerekli asma kararları gösterdikten sonra, Acem Aşirân perdesindeki Nikriz beşlisine geçilir. Bu beşli ile Acem Aşirân perdesinde genellikle yedenli tam karar yapılır.

Şevk’efza makamının bir başka çeşidinde ise Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisinden sonra, yerindeki Acem Aşirân dizisine geçilip karar verilir. Bu çeşitte Acem Aşirân perdesindeki Nikriz beşlisi yoktur. Bu da Şevk’efza’nın bir çeşididir.




 
Derneğimiz,
11 Nisan 2013 Perşembe akşamı saat 20.30'da Selâhattin Akçiçek Konser Salonu'nda (KONAK) bir konser verecektir. Şef. Özgen KÜÇÜKGÖKÇE yönetiminde gerçekleşecek konserimize tüm musiki severleri bekliyoruz. Konser halka açıktır.
Etkinlikler
Yaşlıya Saygı Haftası
24 Mart Perşembe akşamı Karabağlar Belediyesi etkinlikleri kapsamında, Yaşlıya Saygı Haftası konseri gerçekleştirildi.
devamı...
Güzel Sözler

Her gönül bir şarkı söyler.

Şarkılarımız bizim romanlarımızdır.

Ahmet Hamdi TANPINAR

Esendere Kültür Sanat Derneği ESDER Resmi sitesidir.
Sitenin tüm içeriği Şenay SARIGÖZOĞLU tarafından hazırlanmaktadır.
55/75 Sokak 19/B Esenyalı - İZMİR
Telefon : 0 232 248 00 53 - GSM : 0 535 470 67 41 - Mail: info@eksd.org.tr
Web Tasarım İzmir, Google Reklam İzmir ReklamTurk   
Balçova İZMİR